Bestuurskrachtmeting

Uit ArenaWiki

(Doorverwezen vanaf Bestuurskrachtmetingen)
Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

Ontstaansgeschiedenis van bestuurskrachtmetingen

Bron: Gemeentelijke bestuurskrachtmetingen en het vraagstuk Herindeling, prof. dr. A.F.A. Korsten en drs. M. van Luik


Minister B. Peper van Binnenlandse Zaken heeft in 1999 gepleit voor een herindelingsmonitor, een bestuurskrachtmeting van onderop. Inspiratiebron daarvoor was de verrichte studie ‘Gemeenten in ontwikkeling’. In deze studie presenteerden Th.Toonen c.s. een aanzet tot uitwerking van het kwaliteitsbegrip. De inzet was om gemeenten te beoordelen op basis van tal van criteria en niet louter of primair vanuit een getalscriterium en decentralisatie-argumenten. Toonen c.s. onderscheiden vier rollen:

  1. de gemeente als bestuur van de gemeenschap,
  2. als verlener van diensten,
  3. als medeoverheid en
  4. als werkgever van een organisatie.


Deze vier rollen zijn op verschillende niveaus van besturen en organiseren te beoordelen, van strategisch tot operationeel. Zo ontstond de 3x4 matrix van rollen en niveaus, ook wel de ‘staalkaart van kwaliteit’.

Het boek van Toonen c.s. werd in 2002-2003 inspiratiebron voor het Limburgs provinciebestuur, dat officieel geen herindeling nastreefde. Uit een oogpunt van provinciale systeemverantwoordelijkheid achtte men een beoordeling met een kader voor doorlichting van alle gemeentebesturen uit een oogpunt van kwaliteitsdenken nodig. Alle Limburgse gemeenten die niet in een herindeling betrokken waren melden zich vrijwillig aan. Daarmee was een beweging naar een nieuw perspectief op bestuurskracht ingezet: gemeentebesturen gingen zichzelf door een visitatiecommissie stuk voor stuk laten doorlichten.

Voormalige minister Remkes van Binnenlandse Zaken (BZK) achtte meer bestuurskrachtmetingen wenselijk. Na begin 2000 zijn in andere regio’s ook initiatieven ontplooid, zoals in Friesland.


Bestuurskrachtmetingen in praktijk

De provincie Zuid-Holland ziet in haar discussienota ‘Grensoverschrijdend samenwerken en samengaan’ (Media:Samenvatting_discussienota_'Grensoverschrijdend_samenwerken_en_samengaan'.pdf‎, 2008) bestuurskracht als “de mate waarin en de wijze waarop een gemeente zelfstandig haar lokale taken en regionale opgaven realiseert met de beschikbare middelen en kwaliteiten (in de ruimste zin: bestuur, personeel, financiën, ruimte, enzovoorts)”.

In de ogen van de provincie zijn gemeenten bestuurskrachtig als zij hun wettelijke taken naar behoren uitvoeren, de dienstverlening aan de burger op orde hebben en voldoende capaciteit inzetten voor belangrijke lokale en regionale opgaven, zowel beleidsmatig als uitvoerend. Een voorbeeld van een bestuurskrachtmeting (gemeente Zoeterwoude) is hier te downloaden.

De genuanceerde en meerdimensionele benadering van Toonen c.s. lijkt op voorhand niet eenvoudig in de praktijk toe te passen. Deze constatering kwam ook naar voren in de expertmeetings van de VNG (2008) over bestuurskrachtmetingen. Op basis de expertmeetings is in 2008 de publicatie ‘Variatie in bestuurskracht: een beschouwing over bestuurskracht, schaal en samenwerking’ verschenen. De publicatie is een uitgave van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in samenwerking met het Actieprogramma Lokaal Bestuurd (auteurs: de heer dr. M.J.E.M. van Dam en de heer dr. P.G. Castenmiller). De publicatie is te downloaden via de site van de VNG en het actieprogramma Lokaal Bestuurd.

In 2007 hebben de Vereniging voor Gemeentesecretarissen en de Vereniging Bestuurskunde een poging gedaan om, met inachtneming van het complexe en dynamische karakter van het begrip, bestuurskracht opnieuw te beschrijven. Kort samengevat heeft voor de VGS en de VB bestuurskracht betrekking op het vermogen om:

  • Maatschappelijke uitdaging centraal te stellen;
  • Relevante actoren bij elkaar te brengen;
  • En te laten samenwerken;
  • Met een democratisch bestuur dat betrouwbaar, integer en responsief is.


Het 2e deel van een reeks van drie essays (2006, Sterke gemeenten binden en 2008, Verkracht en democratie houdt een pleidooi voor het organiseren van veerkracht in lokale gemeenschappen (2007, Over bestuurskracht en maatschappelijke veerkracht).


Bestuurskracht en Krachtig Bestuur

Het kabinet heeft de overtuiging dat beleid zo dicht mogelijk bij de burger moet worden uitgevoerd: veelal door gemeenten en provincies. Om de uitvoering van dit beleid mogelijk te maken, heeft het kabinet twee bestuursakkoorden gesloten met gemeenten en provincies. Op rijksniveau is het Programma Krachtig Bestuur opgestart.

Vijf doelen staan daarin centraal:

  1. Begeleiden van decentralisatieprojecten
  2. Concrete knelpunten samen aanpakken
  3. Vereenvoudiging Interbestuurlijk Toezicht
  4. Versterking samenwerkingspraktijk
  5. Leren om te verbeteren


Op 10 juni 2009 werd tijdens het Jaarcongres van de VNG het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) opgericht. Het steven is om met KING de dienstverlening voor burgers en bedrijven op een nog hoger niveau te brengen en om duidelijke eisen te stellen aan het eigen lokaal bestuur. KING moet uiteindelijk gaan fungeren als het kwaliteitsinstituut van, voor en door gemeenten. KING gaat gemeenten ondersteunen via drie pijlers: benchmarking, bestuurskracht en ICT.

  1. KING gaat benchmarking intensiveren en de uitwisseling tussen gemeenten verder stimuleren. Doel is dat eind 2011 alle gemeenten hun prestaties via Waarstaatjegemeente.nl inzichtelijk te hebben gemaakt.
  2. KING gaat bestuurskrachtmetingen van een keurmerk voorzien en onderlinge visitatie bevorderen.
  3. KING gaat standaarden op het gebied van ICT ontwikkelen en vaststellen.


Cursus ‘Bestuurskracht van gemeenten’

De Open Universiteit biedt de cursus ‘Bestuurskracht van gemeenten’ aan. Op de site is het cursusmateriaal te downloaden waarbij het 3e deel specifiek ingaat op Bestuurskrachtmetingen en herindelingen.

Persoonlijke instellingen